Ekoland: Biologische en biodynamische akkerbouwers nemen het roer stevig in eigen handen

Biodynamische akkerbouwers Sijbrand Westra, Alex van Hootegem pakken met hun Nautilus-verkopers Dave de Bekker en Johan Groen de regie terug. De samenwerking tussen de telers is flink versterkt de afgelopen twee jaar. Ze zijn klaar voor de volgende stap.


Foto: Suzan fotografie Van links naar rechts: Dave de Bekker, Alex van Hootegem en Johan Groen. 

Samenwerking tussen telers uit de Flevopolder en Zeeland, dat zie je toch niet elke dag?
Sijbrand Westra met een lach: ‘nou, voor ons is het intussen net zo gewoon als de studiegroepen hier in de polder. We zijn lid van afzetcoöperatie Nautilus en hebben dus met enige regelmaat overleg over de teelten, de temperatuur van de markt en prijzen. We zitten tegenwoordig in het hele land met Nautilus.’ Dan met een serieuzere blik: ‘Nautilus floreert. Onze coöperatie is de afgelopen jaren gegroeid in teelt en afzet van biologisch fruit tot verse (glas)groenten. De akkerbouw, waar het toch ooit allemaal mee begon, is vandaag de dag de kleinste tak van de coöperatie. We hebben ons als akkerbouwers in het verleden te bescheiden en misschien ook wel wat te relaxed opgesteld.’ De Westerade, het bedrijf van Westra, is al sinds jaar en dag lid van Nautilus. Westra: ‘dat is nooit een vraag geweest. Voor mijn vader niet, maar voor mij ook niet. Nu mijn vader Aalt uit de maatschap gestapt is, vind ik het helemaal prettig om een verlengstuk van mijn bedrijf te hebben waardoor ik kan sparren met mijn verkopers en collega-telers en de zorg om de administratie en debiteurenbeheer over kan laten aan het team van de coöperatie.’

Foto Freddy Schinkel, IJsselmuiden © Van links naar rechts: Johan Groen, Sijbrand Westra en Dave de Bekker

Na enkele jaren lid-af te zijn geweest in de periode dat de coöperatie minder goed draaide en naar zijn smaak te veel gericht was op het binnenhalen van GMO subsidies, is Alex van Hootegem sinds twee jaar ook weer lid. Van Hootegem: ‘Nu is Nautilus weer helemaal gericht op het bundelen van product en verkoop. Mijn coöperatie geeft mij inzicht in de markt en daarom ben ik opnieuw lid geworden. Ik vind het heel belangrijk dat we in gesprek zijn met de schakels in de keten, liefst ook de consument. Dat gaat niet altijd, maar als we werkelijk met elkaar in gesprek gaan en naar elkaar luisteren, dan kunnen we met elkaar een gezonde keten in stand houden. We vinden het bijvoorbeeld ook heel belangrijk om de eindklanten uit te nodigen en te vragen: wat hebben jullie nodig? In veel gevallen kunnen we niet rechtstreeks leveren. Er is dan een extra schakel of bewerking nodig, maar dat is niet erg. Als we maar in gesprek zijn en van elkaar begrijpen wat we willen. Meer transparantie in de keten is een groot goed’
Johan Groen: ‘naast dat we meer openheid realiseren door goed in gesprek te gaan, is de realiteit dat de opbrengsten in de keten niet altijd even eerlijk verdeeld zijn. De marges zijn bij ons weliswaar doorgaans beter dan in het gangbare circuit, toch zijn deze nog beter te verdelen tussen alle partijen binnen de bedrijfskolom. We gunnen ieder zijn markt en zijn marge, dat hoort erbij, maar het is belangrijk om als biologische en biodynamische telers een krachtige eenheid te vormen en zo ook de markt te benaderen. Binnen Nautilus lukt dat, we hebben een aantal mooie, lange termijn samenwerkingen opgezet de afgelopen jaren. Maar het is naar onze smaak nog te beperkt; we zouden eigenlijk met een grotere groep akkerbouwers moeten zijn om écht het verschil te maken. Het is noodzakelijk om de regie te pakken. Niet alleen om een goede prijs te kunnen realiseren, hoewel ik de laatste ben die zal ontkennen dat dat belangrijk is, óók omdat we zien dat er veel meer mogelijk is in de markt. Er zijn kansen blijven liggen. Daar konden we niet altijd wat aan doen; we hebben lange tijd niet de marktmacht gehad om daar verandering in aan te brengen. Maar inmiddels zijn we opnieuw georganiseerd en volop aan zet.’
Westra: ‘Een mooi voorbeeld is de conservenclub die de Nautilus-telers twee jaar geleden hebben opgestart. Dat werkt. We hebben met die club transparantie in de keten gerealiseerd. Dat we weten welke marges er gemaakt worden en daar ook achter kunnen staan, dat is al een hele mooie eerste stap geweest. Bovendien hebben we geen zorgen over de afwikkeling, komt het geld wel binnen? Dat laten we over aan het debiteurenbeheer van Nautilus. Maar we zien nog meer kansen, waarvan we nu gelukkig de mogelijkheid hebben om ze naar ons toe te trekken. We laten van ons horen de komende periode.’
Dave de Bekker is sinds 2016 een van de verkopers van Nautilus. Een rol waarin hij zowel naar de telers- als de klantenkant kijkt. De Bekker: ‘meer telers en afnemers oriënteren zich op de markt van Demeterproducten. Dit concentreert zich voornamelijk in de Benelux en Duitsland. Deze markt groeit gestaag, al verschilt dat wel duidelijk per product. We blijven steeds afwegen welke arealen we laten groeien en welke we juist wat beperken in verband met de vraag die wij zien in de markt.’
Nieuwe weg na de GMO subsidies
De nieuw aangetreden voorzitter van Nautilus, Han Kavelaars, geeft Westra en Van Hootegem gelijk: ‘De focus lag in de jaren dat Nautilus gebruik maakte van GMO subsidies meer op de kansen die de GMO ons bood dan daadwerkelijk markten of marktaandelen ontwikkelen. De commerciële ontwikkeling kreeg onvoldoende aandacht. Terwijl een coöperatie juist moet zorgen dat we als telers een sterke marktpositie hebben, waardoor we wat in de melk te brokkelen hebben. Gelukkig zag het bestuur van Nautilus dat een jaar of zes geleden ook in. Het mooie is, eigenlijk is Nautilus nu weer een ‘ouderwetse’ coöperatie. Er is een klein kantoor, maar de telersgroepen zijn leidend en we vormen als telers ook nog steeds zelf het bestuur’.